Goed voor jezelf zorgen is iets dat mij niet altijd even makkelijk afgaat. Ik moet mezelf er regelmatig aan herinneren. Voor ik het weet, ga ik over tot de orde van de dag en ben ik vooral bezig met alles wat nog gedaan moet worden. En die lijst is meestal behoorlijk lang.
Misschien herken je dat ook. Zeker als ouder.
Goed voor jezelf zorgen voelt soms als iets voor later. Iets wat je doet wanneer alles af is, iedereen geholpen is en je eindelijk tijd over hebt. Maar juist daar zit misschien het probleem: die to-do-lijst is nooit helemaal leeg.
Goed voor jezelf zorgen is geen luxe die je bewaart voor rustige momenten. Het is een voorwaarde om goed te kunnen functioneren en om te gaan met alles wat op je afkomt.
Dat geldt voor volwassenen, maar ook voor kinderen.
Wat kinderen leren door naar jou te kijken
Kinderen zijn volop bezig met ontdekken wie ze zijn en hoe de wereld werkt. Daarbij luisteren ze niet alleen naar wat we zeggen. Ze kijken vooral ook naar wat we doen.
Ze zien hoe we met ons lichaam omgaan. Wat we eten, hoe we omgaan met slaap en rust en hoeveel we bewegen. Maar ze zien ook hoe we reageren op spanning, teleurstelling en een volle dag.
Als ouder heb je daarin, bewust of onbewust, een voorbeeldfunctie.
Wanneer jij altijd doorgaat terwijl je moe bent, leert je kind daar iets van. Maar ook wanneer je zegt: “Ik merk dat ik moe ben en ik neem even rust”, geef je een belangrijke boodschap mee.
Je laat zien: ik mag luisteren naar wat ik nodig heb.
Veerkracht bouw je namelijk niet op door altijd sterk te zijn en nooit ergens last van te hebben. Veerkracht gaat ook over herkennen wanneer iets moeilijk is en weten wat je kunt doen om goed voor jezelf te zorgen.
Goed voor jezelf zorgen: de basis voor lichaam en hoofd
Goed voor jezelf zorgen hoeft niet te betekenen dat je grote veranderingen moet doorvoeren of een perfecte routine nodig hebt. Vaak begint het juist bij een paar belangrijke basisbehoeften:
- voldoende slaap;
- goed en regelmatig eten;
- voldoende bewegen;
- momenten van rust.
Dit lijken misschien open deuren. Toch zijn dit vaak juist de eerste dingen die uit beeld raken wanneer het druk is of wanneer er veel van ons gevraagd wordt.
Een lichaam dat moe is, weinig rust krijgt of onvoldoende energie heeft, kan minder goed omgaan met alles wat er gebeurt. Ook emoties kunnen dan sneller overweldigend voelen.
Dat geldt voor kinderen, maar net zo goed voor volwassenen.
Daarom is goed voor jezelf zorgen niet iets wat je pas doet als het minder druk is. Juist op drukke momenten kan het extra belangrijk zijn om jezelf af te vragen: wat heb ik nu nodig?
Veerkracht gaat ook over wat er in je hoofd gebeurt
Goed voor jezelf zorgen gaat niet alleen over je lichaam. Ook wat er in je hoofd gebeurt, speelt een belangrijke rol.
Veerkracht betekent onder andere dat je leert:
- herkennen wat je denkt;
- merken hoe gedachten je gevoel kunnen beïnvloeden;
- ontdekken dat niet iedere gedachte automatisch waar is;
- ruimte maken voor moeilijke gevoelens.
Voor kinderen zijn dit belangrijke vaardigheden. Ze leren hiermee beter begrijpen wat er vanbinnen gebeurt.
Ook hierbij speelt jouw voorbeeld een rol. Wanneer je hardop zegt: “Ik merk dat ik moe ben, dus ik neem eerst even rust”of “Ik vind dit spannend, en dat mag”, geef je je kind woorden voor zijn of haar eigen binnenwereld.
Je hoeft daarbij niet altijd het perfecte voorbeeld te zijn. Juist door te laten zien dat jij soms ook moet nadenken over wat je nodig hebt, leert een kind dat goed voor jezelf zorgen iets is waar je steeds opnieuw aandacht aan kunt geven.
Emoties hoeven niet opgelost te worden
Goed voor jezelf zorgen betekent ook ruimte maken voor emoties.
Verdriet, boosheid, spanning en teleurstelling horen allemaal bij het leven. Toch hebben we vaak de neiging om een moeilijk gevoel zo snel mogelijk weg te willen hebben.
Maar emoties hoeven niet altijd opgelost te worden.
Wanneer kinderen leren dat gevoelens er mogen zijn, hoeven ze niet bang te zijn voor wat ze voelen. Ze kunnen stap voor stap ontdekken dat emoties komen en gaan en dat een moeilijk gevoel niet betekent dat er iets mis is.
Soms helpt het om iets te doen. Soms helpt het om erover te praten. En soms is accepteren dat je je even zo voelt, al genoeg.
Goed voor jezelf zorgen helpt kinderen op zichzelf te vertrouwen
Wanneer een kind leert luisteren naar zijn lichaam, gedachten en gevoelens, kan het steeds beter ontdekken wat het nodig heeft.
Dat zit vaak in kleine dingen:
- merken wanneer je moe bent;
- aanvoelen wanneer je rust nodig hebt;
- herkennen dat je honger hebt;
- ontdekken wat je helpt wanneer je spanning voelt;
- jezelf en je gevoelens serieus nemen.
Dat betekent niet dat een kind altijd precies weet wat het nodig heeft. Het is juist iets wat je kunt leren door te oefenen.
Door steeds opnieuw stil te staan bij de vraag “Wat heb ik nu nodig?” leert een kind beter naar zichzelf luisteren.
En wanneer een kind ervaart dat het naar zichzelf mag luisteren, groeit ook het vertrouwen in zichzelf.
Ook voor ouders
Misschien denk je bij het lezen: dit gaat over mijn kind. En dat klopt. Maar het gaat ook over jou. Wanneer jij aandacht hebt voor slaap, voeding, beweging, gedachten en emoties, laat je zien dat goed voor jezelf zorgen normaal is. Dat het erbij hoort. Niet als iets extra’s, maar als onderdeel van het dagelijks leven.
Dat betekent niet dat je iedere dag gezond moet eten, altijd voldoende moet slapen of nooit over je eigen grenzen heen mag gaan. Het gaat niet om perfectie.
Maar stel jezelf af toe vragen als:
Hoe gaat het met mij? Wat merk ik? En wat heb ik nodig?
Ook wanneer je daar niet altijd meteen naar handelt, kan het al waardevol zijn om die vragen aan jezelf te stellen.
Dit is al genoeg
Goed voor jezelf zorgen zit niet in alles perfect aanpakken. Je hoeft geen perfecte ouder te zijn en je kind hoeft ook niet altijd precies te weten wat goed voor hem of haar is.
Het zit juist in kleine, dagelijkse momenten waarop je even stilstaat. Bij jezelf. Bij je kind. Bij wat er nodig is.
Want goed voor jezelf zorgen is geen luxe. Het is geen beloning voor wanneer alles af is. Het is de basis.
Oefenen met veerkracht en goed voor jezelf zorgen
De thema's in deze blog komen ook terug in het doeboek Sterk van binnen. Dit doeboek helpt kinderen van 8 tot 12 jaar om op een speelse en praktische manier te oefenen met veerkracht en zichzelf beter te leren kennen.
Aan de hand van opdrachten en oefeningen staan kinderen onder andere stil bij:
- slaap, voeding en beweging;
- gedachten en gevoelens;
- wat ze nodig hebben;
- goed voor zichzelf zorgen;
- omgaan met moeilijke momenten.
Zo wordt goed voor jezelf zorgen niet alleen iets waar je over praat, maar iets wat een kind stap voor stap kan leren en oefenen.
Want goed voor jezelf zorgen is geen luxe. Het is een vaardigheid waar je een leven lang iets aan hebt.
